Besmele

Tanım

Bismillâhirrahmânirrahîm sözü.

Kur'ân-ı kerîme saygı göstermek, E'ûzü okuyarak başlamakla olur ve Kur'ân-ı kerîmin anahtarı Besmeledir.

Hoca çocuğa, Besmele okur, çocuk da söyleyince, Allahü teâlâ, çocuğun anasının, babasının ve hocasının Cehennem'e girmemesi için senet yazdırır.

Cehennem'de azâb yapan on dokuz melekten kurtulmak isteyen Besmele okusun! Besmele on dokuz harftir.

Besmelenin mânâsı: «Her var olana, onu yaratmakla iyilik etmiş ve varlıkta durdurmakla, yok olmaktan korumakla iyilik etmiş olan Allahü teâlânın yardımı ile bu işi yapabiliyorum. Ârifler (evliyâ), O'nu ilâh olarak tanıdı. Âlemler, O'nun merhâmeti ile rızık buldu. Günah işliyenler, O'nun rahmeti ile Cehennem'den kurtuldu» demektir.

Besmele öyle bir sözdür ki ağzı temizler, kalbden gamı ve sıkıntıyı giderir.

Abdest almağa, yemeğe, içmeğe ve her mübârek işe başlarken Besmele çekmek Peygamber efendimizin âdet-i şerîflerinden olup sünnettir. (İbn-i Âbidîn) Besmeleyle başlıyalım kitâba Allah adı en iyi bir sığnakdır Nîmetleri sığmaz ölçü hisâba Çok acıyan, afvı seven bir Rab'dır.

Sual & Cevap

Sual Besmele çekmenin hükmü nedir?

Cevap Yerine göre, Besmelenin hükmü değişir. Birkaç örnek verelim:

Farz olduğu yerler:

Hayvan keserken, Besmele çekmek farzdır. Besmelesiz kesileni yemek haramdır.

Vacib olduğu yerler:

Namaz dışında Fatiha okumaya başlarken Besmele çekmek vacibdir. Şafii mezhebindeyse, her zaman Fatiha okurken Besmele çekmek farzdır.

Sünnet olduğu yerler:

Namazda her rekâtta Fatiha’dan önce, gusletmeye ve abdest almaya, yiyip içmeye, mektup yazmaya ve her faydalı işe başlarken Besmele çekmek sünnettir. Namaz dışında, Fatiha’dan başka bir sure okumaya başlarken de, Besmele çekmek sünnettir.

Müstehab olduğu yerler:

Namazda, Fatiha ile zamm-ı sure arasında Besmele çekmek, caiz veya müstehabdır.

Mubah olduğu yerler:

Yürümeye, oturmaya, kalkmaya ve her mubah işe başlarken Besmele çekmek mubahtır.

Mekruh olduğu yerler:

Avret yerini açarken, necaset bulunan yere girerken, Berae suresini önceki sureye bitişik okurken, sigara içmeye ve bunun gibi kötü kokulu, mesela soğan, sarımsak gibi şeyleri yemeye başlarken ve sakal tıraşı olmaya başlarken Besmele çekmek mekruhtur.

Haram olduğu yerler:

Haram işlemeye başlarken Besmele çekmek haramdır. Haramlığını kabul ederek yaparsa haram olur, harama önem vermeden veya helal kabul ederek yaparsa küfür olur.

Küfür olduğu yerler:

Bizzat kendisi haram olan mesela, şarap içmek, zina etmek, domuz eti yemek gibi haram olan işleri yapmaya başlarken, Besmele çekmek küfür olur. Burada, haramı helal saydığından veya harama önem vermediğinden dolayı küfür oluyor.

Sual Besmelesiz kesilen hayvanı yemek caiz mi?

Cevap Şafii’de besmelesiz kesilen hayvanı yemek caizdir, diğer üç mezhepte kasten Besmelesiz kesmek haramdır.

Hayvanın boğazındaki yemek borusu, hava borusu ve boynunun iki yanında birer kan damarı vardır. Maliki’de hepsini kesmek gerekir. Hanefi’de bu dört borudan üçünü kesmek kâfidir. Şafii’de ise yemek borusu ile nefes borusu kesilirse kâfidir. Ancak gırtlak düğümü baş tarafında kalmalıdır! Gırtlak düğümünün tamamı vücut tarafında kalırsa, kesilen hayvan yenmez. Hayvanı ensesinden kesmek haram ise de, ensesinden kesilen hayvan, Hanefi ve Şafii’de yenir, diğer iki mezhepte yenmez.

Sual Besmele unutulursa, kesilen hayvan yenir mi?

Cevap Besmele çekmek unutulursa yenir. Maliki’de yenmez.

Sual Besmelesiz olarak kesildiği bilinen bir hayvanın etini yerken Şafii’yi taklit gerekir mi?

Cevap Evet gerekir. (Hulasat-üt-tahkik)

Sual Mezbahada sabah bir besmele çekiliyor. Diğerleri besmelesiz kesiliyor. Etleri yenir mi?

Cevap Etleri yerken Şafii’yi taklit lazımdır

Sual Tavuklar, bir anda kesiliyor. Hepsine bir besmele kâfi mi?

Cevap Her tavuğu, kesim makinesine koyarken, besmele çekilir. Keserken de, müşterek bir besmele kâfidir.

Sual Yemek yerken besmeleyi unutan kimse, sonunda hatırlarsa ne yapmalıdır?

Cevap Bir hadis-i şerif meali şöyledir:

Yemeğe başlarken Allahü teâlânın adını anın, yani Besmele çekin. Başında besmele çekmeyi unutan, hatırladığı zaman, “Bismillâhi alâ evvelihi ve ahirihi” desin.

Sual Doyduktan sonra yerken, Besmele çekmek haram mı?

Cevap Hayır. Çünkü yemeğin kendi haram değildir.

Sual Besmele çekince veya ezan okununca şeytanların kaçtıklarını ve bir daha oraya uğramadıklarını söylüyorlar bu doğru mudur?

Cevap Besmele çekince ve ezan okunurken şeytan kaçar. Fakat ezan bitince geri gelir. Yemekte Besmele çekince o yemeği yiyemez. Devamlı Allah zikredilirse, vesvese veremez, zikri bırakınca hemen gelir.

Sual Soğan veya soğanlı yemek, salata, turşu yerken besmele çekmek caiz mi?

Cevap Tam İlmihal'de diyor ki:

Kötü kokulu şeyleri, mesela soğan, sarmısak gibi şeyleri yemeye [ve sakal tıraşı olmaya başlarken], Besmele çekmek mekruhtur.

Sarmısaklı, soğanlı yemekleri, salatayı, turşuyu yerken Besmele çekilir.

Sual Bir iş için meyhaneye, kumarhaneye girerken Besmele çekmek caiz olur mu?

Cevap Evet caiz olur. Haram işlerken Besmele çekilmez. Bir iş için günah işlenen yere girmek günah olmaz.

Sual Bir mekruha dalgınlıkla besmele çeken mazur olur mu?

Cevap Evet.

Sual Besmele çekmenin hükmü nedir?

Cevap Yerine göre, Besmelenin hükmü değişir. Birkaç örnek verelim:

Farz olduğu yerler:

Hayvan keserken, Besmele

çekmek farzdır. Besmelesiz kesileni yemek haramdır.

Vacib olduğu yerler:

Namaz dışında Fatiha okumaya başlarken Besmele çekmek vacibdir. Şafii mezhebindeyse, her zaman Fatiha okurken Besmele çekmek farzdır.

Sünnet olduğu yerler:

Namazda her rekatta Fatiha’dan önce, gusletmeye ve abdest almaya, yiyip içmeye, mektup yazmaya ve her faydalı işe başlarken Besmele çekmek sünnettir. Namaz dışında, Fatiha’dan başka bir sure okumaya başlarken de, Besmele çekmek sünnettir.

Müstehab olduğu yerler:

Namazda, Fatiha ile zamm-ı sure arasında Besmele çekmek, caiz veya müstehabdır.

Mubah olduğu yerler:

Yürümeye, oturmaya, kalkmaya ve her mubah işe başlarken Besmele çekmek mubahtır.

Mekruh olduğu yerler:

Avret yerini açarken, necaset bulunan yere girerken, Berae suresini önceki sureye bitişik okurken, sigara içmeye ve bunun gibi kötü kokulu, mesela soğan, sarımsak gibi şeyleri yemeye başlarken ve sakal tıraşı olmaya başlarken Besmele çekmek mekruhtur.

Haram olduğu yerler:

Haram işlemeye başlarken Besmele çekmek haramdır. Haramlığını kabul ederek yaparsa haram olur, harama önem vermeden veya helal kabul ederek yaparsa küfür olur.

Küfür olduğu yerler:

Bizzat kendisi haram olan mesela, şarap içmek, zina etmek, domuz eti yemek gibi haram olan işleri yapmaya başlarken, Besmele çekmek küfür olur. Burada, haramı helal saydığından veya harama önem vermediğinden dolayı küfür oluyor.

Sual Besmelesiz kesilen hayvanı yemek caiz mi?

Cevap Şafii’de besmelesiz kesilen hayvanı yemek caizdir, diğer üç mezhepte kasten Besmelesiz kesmek haramdır.

Hayvanın boğazındaki yemek borusu, hava borusu ve boynunun iki yanında birer kan damarı vardır. Maliki’de hepsini kesmek gerekir. Hanefi’de bu dört borudan üçünü kesmek kafidir. Şafii’de ise yemek borusu ile nefes borusu kesilirse kafidir. Ancak gırtlak düğümü baş tarafında kalmalıdır! Gırtlak düğümünün tamamı vücut tarafında kalırsa, kesilen hayvan yenmez. Hayvanı ensesinden kesmek haram ise de, ensesinden kesilen hayvan, Hanefi ve Şafii’de yenir, diğer iki mezhepte yenmez.

Sual Besmele unutulursa, kesilen hayvan yenir mi?

Cevap Besmele çekmek unutulursa yenir. Maliki’de yenmez.

Sual Besmelesiz olarak kesildiği bilinen bir hayvanın etini yerken Şafii’yi taklit gerekir mi?

Cevap Evet gerekir. (Hulasat-üt-tahkik)

Sual Mezbahada sabah bir besmele çekiliyor. Diğerleri besmelesiz kesiliyor. Etleri yenir mi?

Cevap Etleri yerken Şafii’yi taklit lazımdır

Sual Tavuklar, bir anda kesiliyor. Hepsine bir besmele kafi mi?

Cevap Her tavuğu, kesim makinesine koyarken, besmele çekilir. Keserken de, müşterek bir besmele kafidir.

Sual Yemek yerken besmeleyi unutan kimse, sonunda hatırlarsa ne yapmalıdır?

Cevap Bir hadis-i şerif meali şöyledir:

Yemeğe başlarken Allahü tealanın adını anın, yani Besmele çekin. Başında besmele çekmeyi unutan, hatırladığı zaman, “Bismillahi ala evvelihi ve ahirihi” desin.

Sual Doyduktan sonra yerken, Besmele çekmek haram mı?

Cevap Hayır. Çünkü yemeğin kendi haram değildir.

Sual Besmele çekince veya ezan okununca şeytanların kaçtıklarını ve bir daha oraya uğramadıklarını söylüyorlar bu doğru mudur?

Cevap Besmele çekince ve ezan okunurken şeytan kaçar. Fakat ezan bitince geri gelir. Yemekte Besmele çekince o yemeği yiyemez. Devamlı Allah zikredilirse, vesvese veremez, zikri bırakınca hemen gelir.

Sual Soğan veya soğanlı yemek, salata, turşu yerken besmele çekmek caiz mi?

Cevap Tam İlmihal de diyor ki: Kötü kokulu şeyleri, mesela soğan, sarmısak gibi şeyleri yemeye [ve sakal tıraşı olmaya başlarken], Besmele çekmek mekruhtur. Sarmısaklı, soğanlı yemekleri, salatayı, turşuyu yerken Besmele çekilir.

Sual Bir iş için meyhaneye, kumarhaneye girerken Besmele çekmek caiz olur mu?

Cevap Evet caiz olur. Haram işlerken Besmele çekilmez. Bir iş için günah işlenen yere girmek günah olmaz.

Sual Bir mekruha dalgınlıkla besmele çeken mazur olur mu?

Cevap Evet.