Abdülhamid Han-Iı

21 Eylül 1258 [m. 1842] de tevellüd, 1 Şubat 1336 [m. 1918] da Beğlerbeği serayında vefat etdi. Çenberlitaşda, dedesi sultan ikinci Mahmudun türbesindedir. Sultan Abdülaziz hanı şehid eden Midhat paşa ve arkadaşları 30 Mayıs 1293 [m. 1876] günü seray hazinesini ve sultan Aziz hanın şahsi servetini de yağma etdikden sonra, sultan Abdülmecidin Şevk-efza valide sultandan olan birinci oğlu beşinci Muradı o gün halife yapdılar. Otuzaltı yaşında idi. Beş gün sonra, 4 Haziran 1293 [m. 1876] de sultan Abdülaziz Ferıyye serayında şehid edilince, sultan Muradın şüuru bozuldu. Üç ay ve bir gün süren saltanatından sonra, 31 Ağustos günü tahtdan indirildi. Çırağan serayına götürüldü. Yirmisekiz sene daha burada yaşadı. 29 Ağustos 1322 [m. 1904] de vefat edince, Eminönünde Turhan valide sultan türbesine defn edildi. 11 Şaban 1293 ve 31 Ağustos 1876 da ikinci Abdülhamid hanı halife yapdılar ve devlet işlerine karışmaması, yalnız millet meclisinin çıkaracağı kanunlara göre hareket etmesi için söz aldılar. (Tanzimat-i hayriyye)ye sadık kalacağını bildiren (Kanun-ı esasi)yi ilan etdirdiler. Abdülmecid hanın ikinci oğlu olan sultan Abdülhamid onbir yaşında iken annesi Tir-i Müjgan ikinci kadın efendi vefat etmişdi. Dördüncü kadın efendi Perestu sultan tarafından büyütüldü. Padişah olunca, bunu Valide sultan ilan etdi. Büyük kardeşi ile beraber tahsil gördü. Arabca, farsca, fransızca ve dini ilmlerde çok iyi yetişdirildi. (Türkiye tarihi)nde diyor ki, (İkinci Abdülhamid han, ittihadcılarınpropaganda etdikleri gibi cahil değil, onların hemen hepsinden daha bilgili idi.) Merkezi Selanikde bulunan üçüncü ordunun genç subayları, İstanbula gelerek, 1327 [m. 1909] de halifeyi tahtından indirip, Selaniğe götürdü. Mabeyn başkatibi Esad beğ (Hatırat-ı Abdülhamid han) kitabında, ikinci Abdülhamid hanın memlekete hizmetlerini uzun yazmakdadır.