Derviş Muhammed

Tanım

Rûh ilimlerinde mütehassıs idi. Büyük âlim ve kâmil bir velî olan dayısı Kâdı Muhammed Zâhid'in derslerinde yetişti. Dayısına talebe olmadan önce, on beş sene nefsinin isteklerinden kurtulmak için mücâdele etmiş ve insanlardan uzak yaşamıştı.

Bir gün ellerini açıp, âcizliğini ve çâresizliğini Allahü teâlâya yalvararak arz etmişti. Âniden Hızır aleyhisselâm gelip; "Eğer sabır ve kanâat istiyorsan, Muhammed Zâhid'in hizmet ve sohbetine kavuşmakta acele et. O sana sabır ve kanâati öğretir." buyurdu. Hemen Muhammed Zâhid'in yüksek huzûruna varıp, orada ilim tahsîl etti. Güzel terbiye görüp, kemâle geldi. Hocası ona, insanlara doğru yolu anlatmak, ebedî olan Cehennem azâbından kurtaracak şeyleri bildirmek için hilâfet verdi. Hocasının vefâtından sonra yerine geçip, Semerkand'da, doğru yoldan ayrılanlarla ve dîne sonradan sokulan bid'atlerle uğraştı. Bid'atleri yok etti. Çok velî yetiştirdi.

İnsanları Allahü teâlânın yoluna çağırmada çok gayret gösterdi. Talebelerinin terbiyesi husûsunda, insan üstü bir kuvvet ve gayrete sâhipti. 1562 (H.970) senesinde, ikinci binin yenileyicisi İmâm-ı Rabbânî hazretlerinin dünyâya gelmesinden bir sene önce, Büster kasabasının Dasferar köyünde vefât etti. İnsanları irşâd için yetiştirdiği yüksek talebeleri pekçoktur. Bunların en büyüğü, oğlu Hâce Muhammed İmkenegî'dir.

• 1) Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye; (48. Baskı) s.1050
• 2) Umdet-ül-Makâmât; s.75
• 3) Hadâik-ül-Verdiyye; s.177
• 4) Reşehât Zeyli; s.5
• 5) Hadîkat-ül-Evliyâ; s.88
• 6) Behçet-üs-Seniyye; s.8
• 7) İrgâm-ül-Merîd; s.67
• 8) İslâm Âlimleri terimlerklopedisi; c.13, s.378

Ek

Evliyanın büyüklerindendir. Ruh ilmlerinin mütehassısı idi. Dayısı Muhammed Zahid hazretlerinden feyz aldı. Dayısının vefatından sonra, bu da Semerkandda dalalet ve bidatleri yok etdi. Önce onbeş sene zühd ve riyazetle, zikr ve fikrle çalışdı. Sonra Hızır aleyhisselamın tavsıyesi ile hace Muhammed Zahid hazretlerinin sohbetine kavuşup kemale erdi. Çok Veli yetişdirdi. Hicretin dokuzyüzyetmiş 970 [m. 1562] senesinde Maveraün-nehrde Büster nahiyesinin Dasferar köyünde vefat etdi. Silsile-i aliyyenin yirminci ferd-i kamilidir.