Fatih Muhammed Han

İkinci Murad hanın oğlu, ikinci Bayezid hanın babasıdır. 833 [m. 1429] de Edirnede tevellüd, 886 [m. 1481] da Gebzede vefat etdi. Türbesi Fatih camii yanındadır. 855 [m. 1451] de padişah oldu. Bosna Herseği ve birçok yerleri aldı. 857 [m. 1453] Mayıs ayının yirmidokuzuncu Salı günü İstanbulu Bizans rumlarından alarak, orta çağa son verdi. Ayasofya kilisesini cami yapdı. Kıyamete kadar cami kalmasını yazılı vasıyyet ve vakf eyledi. Fekat, 1354 [m. 1935] Ramezan ayında müze yapıldı. 1990 Ramezan ayında, bir kısmı ibadete açıldı. Ayasofya [Sainte Sophie] camii, İstanbulda, Topkapı serayı yanındadır. Miladın 325 senesinde, büyük Kostantin tarafından ahşap olarak yapıldığı, Aryüs mezhebinde olup, 408 de vefat eden Arkadyus zemanında yandığı, bunun oğlu Teodosyusun yeniden yapdırdığı, Jüstinyanus zemanındaki ihtilalde yine yandığı, bunun tarafından şimdiki binanın yapdırıldığı (Kamus-ül-alam)da yazılıdır. Justinyanus, 565 de ölmüşdür. Bunun zemanında, zelzelede kubbesi yıkılmış, şimdiki kubbe 548 de yapılmışdır. Şarkdan garba 81, şimalden cenuba 73, yüksekliği 57 metredir. Makedonyalı Vasil [Balis I.] ve Roman ve Andronik zemanlarında tamir edilmişdir. Fatih, bir tuğla minare yapdırmışdır. Seray kapısı köşesindeki minareyi ikinci Bayezid, diğer iki minareyi ikinci Selim han yapdırmışdır. Şadırvanı birinci Mahmud han, büyük top kandili üçüncü Ahmed han yapdırmışdır. Bağçesinde, ikinci Selimin, üçüncü Muradın, üçüncü Muhammedin, birinci Mustafanın ve üçüncü Murad şahzadelerinin olarak beş türbe vardır. Kumkapıdaki küçük Ayasofyayı da Jüstinyanus yapdırmışdır. Sultan Mahmud türbesi yanındaki kırmızı mermerden (Çemberli taş)ı büyük Kostantin Romadan getirmişdir. Üzerinde Apolonun heykeli vardı. Sonra Jülyanus ve Teodosyüs heykellerini koydurdular. Komnus zemanında yıldırım heykelleri yıkdı, yerlerine haç kondu. Bu da yandı. Demir çemberlerle bağladılar. Fatih camii, Yedikule camii, Kireç iskelesi camii, Şehremini camii ve Rumeli-hisarı, Fatih sultan Muhammedin türklere bırakdığı yadigarlarının en kıymetlilerindendir. Rumeli-hisarı camiini hacı Kemaleddin efendi yapdırmışdır. Kabri de oradadır. 1159 [m. 1746] da yandığı için birinci Mahmud han yeniden yapdırdı. Ayvanserayda Tahta-minare ve Akserayda Horhor çeşmelerine bitişik Hindiler tekkesi mescidlerini de Fatih yapdırdı. Havan topunu ilk yapdıran Fatihdir.

Fatih sultan Muhammedin vezirlerinden Murad paşa, 870 [m. 1465] de Akserayda Murad paşa camiini yapdırdı. 879 [m. 1474] de Ak-koyunlu uzun Hasen ile harb ederken Diyar-ı Bekrde şehid oldu. Şadırvanını yapdıran Kara Davüd paşa ikinci Osman hanı şehid eden zorbalarla işbirliği yapdığından, idam olunup Murad paşa camii yanına defn edilmişdir. Sadr-ı azam Mesih Ali paşa ve şeyh-ül-islam piri zade Osman Sahib efendi de oradadır. Fatih sultan Muhammed, Kasım paşada Divanhane mescidini de yapdırmışdır. Sultan Süleyman, bu camiin etrafına bir seray ve bir divanhane yapdı. Osmanlılarda ilk tersaneyi 922 [m. 1516] de Yavuz sultan Selim han yapmışdır. Okmeydanı camiini de Fatih yapdırmışdır. İstanbulu kuşatınca, yetmiş gemiyi Balta limanından kızaklarla karadan Kasım paşaya indirdi. Bir sene sonra Bayezid kulesinin olduğu yerde, ilk türk serayını yapdırdı. Bu büyük seraya (Eski seray) denir.