Zahid
Evliyanın büyüklerinden ve Şafii mezhebi fıkıh alimi. İsmi, Ahmed bin Muhammed bin Süleyman, künyesi Ebü’l-Abbas’dır. Lakabı Şihabüddin’dir. Zahid diye meşhur oldu. Doğum tarihi bilinmemektedir. 1416 (H.819) senesi Rebi’ul-evvel ayının yirmi dördünde, Kahire’de vefat etti. Maksem de kendi yaptırdığı caminin yanına defnedildi. Kabri ziyaret yeridir.
Zahid, tasavvuf bilgilerini Kutbüddin Dımeşki el-İsfeheydi den öğrendi. Fıkıh ilmini Şihabüddin bin İmad’dan tahsil etti. Şihabüddin Dımeşki de ilim aldığı alimlerdendi. Ebu AbdullahGamri, Midyen, Abdürrahman bin Bektemir ve çok kimselere ilim öğretip, ilim ve edeb yoluna kavuşmalarına vesile oldu.
Zahid, birçok yerde hayır ve hasenat olarak ilim yuvaları, camiler yaptırdı. El-Maksem’deki camisi en meşhur olanıdır. Burada vaz edip ders verdi.
Zahid, kendi eliyle yazdığı bir mektubunun başında şöyle demektedir: “Elhamdülillahi ala külli hal. Ahmed Zahid’den Şeyh Muhammed Gabri’nin oğluna. Allahü teala sana iyilikler versin. Magfiret ederek, son nefeste hüsn-i hatime nasib etsin. Allahü tealanın selamı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun. Allahü tealadan, size dünya ve ahirette yardım etmesini dileriz.”
Başka bir mektubunda da şöyle yazdı: “Allahü tealaya hamd ve Resulüne salattan sonra; Ahmed’den, oradaki gönül ehli kardeşlerime. Allahü teala onlara iyilikler versin. Kendisine itaatte yardım eylesin. Allahü teala, fadlı ve rahmeti ile, gönül ehli olan tasavvuf erbabını üstün kıldı. O, dilediği şeye muktedirdir. Herkesin size muhabbet göstermesi, Allahü tealanın lutf u ihsanıdır. Hamd, Allahü teala içindir. O’na çok şükrediniz. Devam üzere de ibadet ediniz. Allahü teala bizi ve sizleri ahirette sevdikleriyle birlikte bulundursun. İleride İnşaallahü teala yanınıza gelip bir müddet kalacağım...”
Zahid, birçok eserler tasnif etti. Bunlardan bazıları şunlardır: 1) Risalet-ün-Nur: iman, itikad, fıkıh ve tasavvuf bilgilerini ihtiva etmekte olup, dört cilddir. 2)
Hidayet-ül-Müteallim ve Umdet-ül-Muallim
Fıkıh ve tasavvuf bilgilerini (güzel ahlakı) ihtiva etmekte olup, bir cilddir. 3) Bidayet-ül-Müsterşid, 4) Tuhfet-ül-Mübtedi, 5) Lem’at-ül-Müntehi, 6) Hidayet-ün-Nasıh, 7) Hızb-ül-Felah en-Nasıh, 8) El-Meniyyet-ül-Varide İbadullah-iş-Şaride, 9) El-Kevakib-üd-Dürriyye, 10) Kifayet-ül-Müteabbid fil-Ezkar ved-Deavat, 11) El-Manzumet-üs-Sittin, 12) El-İrşad li A’mal-is-Sahiha, 13) El-İ tikad, 14) Tuhfet-üs-Silak fi Edeb-is-Sivak, 15) Hakk-ür-Rakik vel-Meşyü fit-Tarik, 16) Nasihat-ül-Ulema li İhvanihim-ül-Mü’- minin, 17) Hidayet-ül-Ahbab fis-Sıhhati vel-Meab, 18) Taleb-üz-Zad li Yevm-il-Miad, 19) El-Ubdetü İnd-eş-Şiddeti, 20) En-Nasihatü fit-Tergib fis Saff- il-Evveli, 21) adabü Şürb-il-Ma , 22) El-Kelam alel-Müskirat ve Muhaddirha ve Müskiruha, 23) Mukaddimet-ün-fil-Fıkh, 24) El-Beyan-üş-Şafi fil-Hacc-il-Kafi.
Ey kardeşim!
Zahid, vefatına yakın bir kağıda şunları yazdı: “Ben, fakir Ahmed Zahid derim ki: Kelime-i şehadetin manasına kalbiyle inanıp ve diliyle de söyleyen bir kimseyim. İslam dini dışındaki her din ve inanıştan ve Muhammed aleyhisselamın bildirdiği Ehl-i sünnet ve cemaat fırkası dışındaki her fırkadan uzağım. Allahü tealaya ve Allahü tealadan gelen şeylerin hepsine, O’nun muradına uygun iman ettim. Resulü Muhammed aleyhisselama ve getirdiklerine O’nun bildirdiği şekilde iman ettim. Aklıma, hatırıma gelen şeylerin hiç birisine Allahü teala benzemez. Bu şehadetimi Allahü tealaya emanet bırakıyorum. Allahü teala, kendisine emanet bıraktığım bu güzel inanışım ile, muhtac olduğum son nefesde yardım eder ve iman ile gitmemi nasib eder inşaallah...
Ey kardeşlerim, size Allahü tealadan korkmayı, O’nun emirlerini öğrenmeyi ve öğrendiklerinizle amel etmenizi tavsiye ediyorum. Beni defnettiğinizde, başucumda Fatiha ve Bekara suresini okuyunuz. Yasin ve Tebareke surelerini de okuyup, hasıl olan sevabı bana hediye ediniz ve üç defa şöyle deyiniz: “Ya Rabbi! Muhammed aleyhisselamın ve O’nun Ehl-i beytinin ve Eshab-ı kiramının hürmetine bu meyyite azab yapma!” Arkamdan hayır ve hasenatta bulununuz. Talebelerim ve çocuklarım benim varisimdir.”
- 1) Mu’cem-ül-Müellifin; c.2, s.108
- 2) Ed-Dav-ül-Lami’; c.2, s.111
- 3) El-A’lam; c.1, s.226
- 4) Keşf-üz-Zünun; c.1, s.896, c.2, s.1669, 2041, 2043
- 5) Brockelmann Sup-2, s.112, 149
- 6) İslam alimleri Ansiklopedisi; c.13, s.
Kaynak: Dînî Terimler · Âlimler & Evliyâ · 3 dk okuma
Bölüm: Âlimler & Evliyâ