Şah İsmail

İmam-ı Musa Kazım “rahmetullahi aleyh” soyundan olduğunu söylerdi. Fekat, Hüseyn Şirvaninin, (Ahkam-üd-diniyye) kitabında, bu sözü tekzib ve red etdiği (Kamus-ül-alam)da yazılıdır. Hatay denilen türk kabilesindendir. Babası şeyh Haydar, Iranın Erdebil şehrinde yerleşen Hatay kabilesinden şeyh Cüneydin oğlu olup, kızıl başlık giyerdi. 1355 [m. 1937] yılında Iranın edebiyyat tarihini yazan ingiliz Eduard Braun (Yavuz sultan Selim mektublarında, kendisini efsanevi Iran şahlarına, şah İsmaili ise, türk Efrasyaba benzetiyordu. Şah İsmailin ordusu, Musullu, Şamlı, Rumlu gibi türk kabilelerinden askerlerle dolu idi. Türkçe konuşuyorlardı) diyor. [Efrasyab, eski Turan hükümdarı idi. Iran şahlarından Feridunün oğlunun torunu idi. Iranı aldı. Çıkarıldı. Tekrar aldı. Zal oğlu Rüstemin kahramanlıkları ile yine çıkarıldı. Nihayet Keyhusrev tarafından öldürüldü. (Şahname)de uzun yazılıdır.] Şah İsmailin türkce şirleri, el yazma divanı, Erdebilde türbesindedir. [892] de tevellüd etdi. Babasından kalan Hataylı tekkesinde şeyh oldu. [905] de, müridleri ile Şirvana saldırdı. Şiiliği ilan edince, Ehl-i sünneti öldürdü. Bunu haber alan Yavuz Selim han, 920 [m. 1514] senesinde, Çaldıranda şahı ve askerlerini perişan etdi. Kaçdılar. 930 [m. 1524] da Erdebilin Serab kasabasında öldü. İntikamcı, sefih, alçak bir zındık idi. (Mirat-i kainat)da diyor ki, Yıldırım Bayezid zemanındaki Evliyadan Abdürrahman-ı Erzincani, Safiyyeddin-i Erdebili hazretlerinin halifelerinden idi. Amasyada, bir sabah çok üzgün olup, sebebi soruldukda, (Erdebili oğullarının itikad ve takvaları güzel idi. Şimdi şeytan onları doğru yoldan sapdırdı) buyurdu. Sonra, şeyh Haydarın şii olduğu haberi geldi.